Kısa cevap: PPWR, malzemesi ne olursa olsun bütün ambalajları kapsar (Md. 2(1)). Satış ambalajı, grup ambalajı ve taşıma ambalajı aynı tüzüğün içindedir. Yükümlülük firmanın ülkesine göre değil, rolüne göre belirlenir: üretici, tedarikçi, ithalatçı ya da dağıtıcı.
İki soruyu ayrı ayrı cevaplamanız gerekir. Birincisi: kullandığınız şey ambalaj mı? İkincisi: o ambalajda hangi roldesiniz? Bu sayfa ikisini sırayla ele alır.
PPWR hangi ambalajları kapsar?
Tüzük ambalajı işlevinden tanımlar. Bir ürünü içine almak, korumak, elleçlemek, teslim etmek ya da sunmak için kullanılan her kalem ambalajdır. Hangi malzemeden yapıldığı fark etmez (Md. 3(1)(1)). Ambalajın sanayide, perakendede, ofiste ya da evde kullanılması da fark etmez (Md. 2(1)).
| Tür | Tanım | Kaynak |
|---|---|---|
| Satış ambalajı | Satış noktasında son kullanıcıya ürünle birlikte tek bir satış birimi oluşturan ambalaj. | Md. 3(1)(5) |
| Grup ambalajı | Belli sayıda satış birimini bir araya getiren ambalaj. Ürünün özelliğini bozmadan üründen ayrılabilir. | Md. 3(1)(6) |
| Taşıma ambalajı | Satış birimlerinin elleçlenmesini ve taşınmasını kolaylaştıran, hasarı önleyen ambalaj. Kara, demir, deniz ve hava yolu konteynerleri bu tanımın dışındadır. | Md. 3(1)(7) |
| E-ticaret ambalajı | Uzaktan satışta ürünü son kullanıcıya ulaştırmak için kullanılan taşıma ambalajı. | Md. 3(1)(8) |
Tüzüğün Ek I'i, ambalaj sayılan ve sayılmayan kalemlerden örnekler verir. Liste örnek niteliğindedir.
Palet, streç film ve koli de PPWR kapsamında mı?
Ticaret Bakanlığı'nın 3 Ağustos 2026 tarihli bilgi notuna göre evet. Bilgi notu, ihracat sevkiyatında kullanılan şu kalemleri ürünü korudukları ya da taşıdıkları ölçüde ambalaj sayar: ahşap palet, çember, streç film, karton kutu, oluklu mukavva koli, ayırıcı karton, hava yastığı, köpük koruyucu.
Aynı nota göre bir ambalajın son tüketiciye ulaşmaması ya da yalnız lojistik amaçla kullanılması onu kapsam dışına çıkarmaz. Yalnız Ek I'deki örnek listeye bakmak da yetmez. Esas olan, kalemin Md. 3'teki ambalaj tanımına uyup uymadığıdır.
PPWR'daki roller nelerdir?
| Rol | Kimdir | Ne yapar | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Üretici | Ambalajı ya da ambalajlı ürünü imal eden. Bir başkası kendi adı ya da markasıyla tasarlatıyor ya da ürettiriyorsa üretici odur. | Uygunluğu değerlendirir, teknik dosyayı hazırlar, beyanı düzenler. | Md. 3(1)(13), Md. 15 |
| Tedarikçi | Üreticiye ambalaj ya da ambalaj malzemesi sağlayan. | Üreticinin uygunluğu gösterebilmesi için gereken bilgi ve belgeyi verir. | Md. 3(1)(16), Md. 16 |
| İthalatçı | AB'de yerleşik olup üçüncü ülkeden gelen ambalajı piyasaya arz eden. | Üreticinin değerlendirmeyi yaptığını temin eder, beyanın kopyasını saklar, kendi adını ve adresini ambalaja yazar. | Md. 3(1)(17), Md. 18 |
| Dağıtıcı | Üretici ve ithalatçı dışında, ambalajı piyasada bulunduran. | Etiketi ve kimlik bilgisini kontrol eder, özenli davranır. | Md. 3(1)(18), Md. 19 |
| Yetkili temsilci | AB'de yerleşik olup üreticiden yazılı vekâlet alan. | Vekâlette yazan işleri yapar. Teknik dosyayı hazırlamak vekâlete konamaz. | Md. 3(1)(19), Md. 17 |
Üretici tanımında AB'de yerleşik olma şartı yoktur. İthalatçı ise tanımı gereği AB'de yerleşiktir. Bir ithalatçı ya da dağıtıcı ambalajı kendi adı ya da markasıyla piyasaya arz ederse, ya da uygunluğu etkileyecek biçimde değiştirirse üretici sayılır ve üreticinin yükümlülüklerini üstlenir (Md. 21).
Türkiye'deki firma hangi rolde?
Tüzük Türkiye'deki firmalar için ayrı bir rol tanımlamaz. Ticaret Bakanlığı'nın 3 Ağustos 2026 tarihli bilgi notuna göre durum şöyle değerlendirilebilir:
- Kendi markasıyla ambalaj üretip AB'ye satan firma üretici olarak değerlendirilebilir. Değerlendirme, teknik dosya ve beyan ona aittir. AB'deki ithalatçı bunların yapıldığını doğrular.
- AB'deki bir ambalaj üreticisine malzeme satan firma, örneğin streç film satan, o nihai ambalaj bakımından tedarikçidir. Teknik bilgiyi, malzeme bileşimini ve varsa test sonuçlarını üreticiye verir.
- Ürününü Türkiye'de ambalajlayıp ihraç eden firma, ürünle birlikte arz edilen nihai ambalajın üreticisiyse o ambalaj için üretici yükümlülüklerini taşır. Palet, film ve koli aldığı firmalar ona bilgi ve belge verir.
- AB'de iştiraki ya da deposu olan firma için bu durum tek başına rolü değiştirmez. Belirleyici olan, ürünü AB piyasasına hangi tüzel kişinin, hangi sıfatla arz ettiğidir.
Bunlar Bakanlığın değerlendirmesidir, tüzüğün Türkiye'ye özel bir hükmü değildir. Rolünüzü her ürün ve her sözleşme için ayrı belirleyin. Aynı firma bir ambalajda üretici, başka birinde tedarikçi olabilir.
Rolünüzü nasıl belirlersiniz?
- Ambalajları listeleyin. Ürünle birlikte AB'ye giden her kalemi yazın: kutu, etiket, film, palet, çember.
- Her kalem için "kim üretti, kimin adıyla?" diye sorun. Ambalajı ya da ambalajlı ürünü siz mi imal ediyorsunuz, yoksa başka biri kendi adıyla size mi ürettiriyor (Md. 3(1)(13))?
- AB'de piyasaya kimin arz ettiğine bakın. İthalatçı kim, ambalajı kendi markasıyla mı satıyor (Md. 21)?
- Alıcınızla yazılı olarak netleştirin. Beyanı kimin düzenleyeceği ve hangi belgenin kimden geleceği sözleşmede yazsın.
Genişletilmiş üretici sorumluluğu kimde?
Tüzük, genişletilmiş üretici sorumluluğunu Md. 44 ila 47'de düzenler. Buradaki "üretici" kavramı (İngilizce metinde "producer") ayrı bir tanımdır (Md. 3(1)(15)) ve yukarıdaki üretici (İngilizce metinde "manufacturer") ile aynı şey değildir.
Ticaret Bakanlığı'nın 3 Ağustos 2026 tarihli bilgi notuna göre bu yükümlülüğü kimin yerine getireceği, ürünü ilgili üye devlette kimin piyasaya arz ettiğine bağlıdır. Kayıt, bildirim ve mali yükümlülükler üye devlete göre değişebilir. Uygunluk beyanınızın olması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Konuyu alıcınızla birlikte değerlendirin.
Kapsam dışında kalan ambalaj var mı?
Tüzüğün genel kapsamı bütün ambalajlardır (Md. 2(1)). İstisnalar madde madde tanımlanır. Örneğin geri dönüştürülebilirlik şartı, Md. 6(11)'de sayılan bazı ambalajlara uygulanmaz. Uyumlaştırılmış etiket şartı, e-ticaret ambalajı dışındaki taşıma ambalajına uygulanmaz (Md. 12(1)). Ağır metal sınırı ise bütün ambalajlar için geçerlidir (Md. 5(4)).
Kaynaklar
- Tüzük (AB) 2025/40, Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (İngilizce metin): eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü Bilgi Notu, 3 Ağustos 2026: ticaret.gov.tr
Bilgiler 13 Ekim 2026'da kaynaklardan okundu. Bu sayfa genel bilgilendirme içindir, hukuki görüş değildir.