Kısa cevap: PPWR bir AB tüzüğüdür, ama şartları AB pazarına arz edilen ambalaja bağlıdır (Md. 4(1)). Ambalajınız AB'ye giriyorsa tüzük sizi o ambalajdaki rolünüz üzerinden etkiler. Üretici tanımında AB'de yerleşik olma şartı yoktur (Md. 3(1)(13)). İthalatçı ise AB'de yerleşik olmak zorundadır (Md. 3(1)(17)) ve belgeleri sizden ister.
Türkiye'den AB'ye ambalaj ya da ambalajlı ürün satan firmalar aynı soruyu soruyor: bir AB tüzüğü, AB dışındaki bir firmayı nasıl bağlar? Bu yazı cevabı tüzüğün kendi tanımlarından çıkarır. Sonra AB'deki alıcınızın sizden neyi neden istediğini, gümrükte ne olduğunu ve sözleşmede neyi yazıya dökmeniz gerektiğini sıralar. Bilgiler 13 Ekim 2026'da kaynaklardan okundu. Tüzüğün genel tanıtımı için PPWR nedir sayfasına bakın.
PPWR AB dışındaki firmayı nasıl bağlar?
Tüzük firmanın nerede kurulu olduğuna değil, ambalajın nereye girdiğine bakar. Ambalaj ancak tüzüğe uygunsa piyasaya arz edilebilir (Md. 4(1)). Piyasaya arz, ambalajın Birlik pazarında ilk kez sunulmasıdır. Ambalajın boş ya da ürünle dolu olması bunu değiştirmez (Md. 3(1)(9), Md. 3(1)(10)).
Komisyon rehberine göre (C(2026) 3702, Bölüm 5) ithal edilen ambalajda ya da ambalajlı üründe belirleyici an, gümrük işleminin sonunda malın serbest dolaşıma girdiği andır. Yani Türkiye'de üretilen ambalaj, AB gümrüğünden geçip pazara girdiği anda tüzüğün konusu olur.
Rol tanımlarında AB'de yerleşik olma şartı var mı?
Bazılarında var, bazılarında yok. Fark, Türk firmanın hangi rolü üstlenebileceğini belirler.
| Rol | Tüzükteki tanım | AB'de yerleşik olma şartı | Madde |
|---|---|---|---|
| Üretici | Ambalajı ya da ambalajlı ürünü imal eden. Bir başkası kendi adı ya da markasıyla tasarlatıyor ya da ürettiriyorsa o. | Yok | Md. 3(1)(13) |
| Tedarikçi | Üreticiye ambalaj ya da ambalaj malzemesi sağlayan. | Yok | Md. 3(1)(16) |
| İthalatçı | Üçüncü ülkeden gelen ambalajı piyasaya arz eden. | Var | Md. 3(1)(17) |
| Yetkili temsilci | Üreticiden yazılı vekâlet alıp belirli görevleri onun adına yürüten. | Var | Md. 3(1)(19) |
Buna göre Türkiye'deki bir firma üretici ya da tedarikçi olabilir. Kendisi ithalatçı olamaz, çünkü ithalatçı tanımı AB'de yerleşik olmayı arar. Üretici isterse yazılı vekâletle bir yetkili temsilci atayabilir (Md. 17(1)). Uygun ambalajı piyasaya arz etme yükümlülüğü ve teknik dosyayı hazırlama işi temsilciye devredilemez (Md. 17(2)).
Komisyon rehberine göre (Bölüm 4) "yerleşik olmak", bir üye devlette kayıtlı adresi olan bir kişi olmak demektir. Ayrı tüzel kişiliği olmayan bir şube ithalatçı sayılamaz.
Türkiye'deki firma hangi rolde olabilir?
Ticaret Bakanlığı'nın 3 Ağustos 2026 tarihli bilgi notuna göre tüzük "ihracatçı" diye bir kavram tanımlamaz. Yükümlülük ihracat yapmaktan değil, tedarik zincirindeki sıfattan doğar. Not üç durumu ayırır:
- Üretici olarak değerlendirilebilirsiniz. Ambalajı ya da ambalajlı ürünü üretiyor ya da kendi adınız ve markanızla tasarlatıp ürettiriyorsanız böyledir. Bu durumda uygunluk değerlendirmesi, teknik dosya ve AB uygunluk beyanı size aittir.
- Tedarikçi konumunda olabilirsiniz. Ürünü AB pazarına kendi adı ya da markasıyla başka bir firma arz ediyorsa üretici sıfatını o taşır. Siz ona teknik bilgi ve belge verirsiniz.
- Ambalaj kullanıcısı olabilirsiniz. Ürününüzü Türkiye'de paketleyip gönderiyorsanız rolünüz ambalajın niteliğine göre değişir.
Bakanlık notuna göre AB'de bir iştirakinizin, şubenizin, deponuzun ya da lojistik merkezinizin bulunması rolünüzü tek başına belirlemez. Belirleyici olan, ürünü ilgili üye devlette hangi tüzel kişinin hangi sıfatla piyasaya arz ettiğidir. Nottaki örnekte Almanya'daki iştirak ürünü kendi adına ithal edip piyasaya arz ediyorsa ithalatçı olur. Kendi markasıyla arz ediyorsa üretici yükümlülükleri de doğabilir.
Bunlar Bakanlığın değerlendirmesidir, kesin hüküm değildir. Rolünüzü her ambalaj için ayrı ayrı belirleyin. Palet, film ve koli gibi sevkiyat ambalajlarındaki durumu palet, streç film ve koli yazısında ayrıca ele aldık.
AB'deki ithalatçı sizden ne ister, neden?
İthalatçı yalnız tüzüğe uygun ambalajı piyasaya arz edebilir (Md. 18(1)). Bunun için arzdan önce dört şeyi temin etmek zorundadır (Md. 18(2)):
- Üretici uygunluk değerlendirmesini yapmış ve teknik dosyayı hazırlamış olmalı.
- Ambalaj Md. 12'ye göre etiketlenmiş olmalı.
- Ambalajın yanında gereken belgeler bulunmalı.
- Üretici, ambalaja tür, parti ya da seri numarasını ve kendi adı ile adresini koymuş olmalı (Md. 15(5), Md. 15(6)).
İthalatçının kendi yükümlülükleri de vardır. Ambalaja kendi adını ve posta adresini yazar (Md. 18(3)). AB uygunluk beyanının bir kopyasını saklar ve teknik dosyanın makamlara sunulabilmesini sağlar. Süre tek kullanımlık ambalajda 5 yıl, yeniden kullanılabilir ambalajda 10 yıldır (Md. 18(7)). Bir makam gerekçeli talepte bulunursa belgeleri 10 gün içinde verir (Md. 18(8)).
İthalatçı, ambalajın uygun olmadığını düşünüyorsa ya da buna inanmak için nedeni varsa, uygun hale gelene kadar onu piyasaya arz edemez (Md. 18(2)). Alıcınızın sizden beyan, teknik dosya ve işaretleme istemesinin nedeni budur. Belgelerin ne olduğunu PPWR belgesi sayfasında bulursunuz.
Bir ayrıntı daha: ithalatçı ambalajı kendi adı ya da markasıyla arz ederse ya da uygunluğu etkileyebilecek biçimde değiştirirse üretici sayılır ve üretici yükümlülüklerini üstlenir (Md. 21). O zaman siz tedarikçi olursunuz ve ona uygunluğu gösterebilmesi için gereken bütün bilgi ve belgeyi verirsiniz (Md. 16(1)).
Gümrükte PPWR belgesi sorulur mu?
Ticaret Bakanlığı'nın 3 Ağustos 2026 tarihli bilgi notuna göre tüzükte ve Komisyon belgelerinde, AB uygunluk beyanının her ithalat işleminde gümrüğe sunulmasını zorunlu kılan genel bir hüküm yoktur. Beyanın her sevkiyata fiziki olarak eklenmesini isteyen bir hüküm de yoktur.
Bu, belge hiç sorulmaz demek değildir. Aynı nota göre denetimden esas olarak üye devletlerin piyasa gözetimi makamları sorumludur. Gümrük idareleri onlarla iş birliği içinde çalışır. Denetim gümrükte olabildiği gibi ürün pazara girdikten sonra da yapılabilir. Makam talep ederse beyan, teknik dosya, laboratuvar testleri ve tedarikçi belgeleri istenebilir. Bütün ithalatlar için geçerli standart bir belge listesi yoktur.
Üretici olarak size gerekçeli bir talep gelirse belgeleri 10 gün içinde sunmanız gerekir (Md. 15(10)). Bu yüzden dosyanın sevkiyattan önce hazır olması gerekir.
Sözleşmede neleri netleştirmelisiniz?
Tüzük sözleşme maddesi yazdırmaz. Ama aşağıdaki konular tüzükten doğan iş bölümünü belirler. Bunları alıcınızla yazıya dökmek ileride doğacak anlaşmazlığı azaltır.
- Rol. Her ambalaj için kim üretici, kim tedarikçi, kim ithalatçı? Ambalaj kimin adı ya da markasıyla arz ediliyor (Md. 3(1)(13), Md. 21)?
- Beyan ve dosya. AB uygunluk beyanını kim düzenliyor, teknik dosyayı kim tutuyor, hangi dilde ve ne kadar sürede teslim ediliyor (Md. 15(2), Md. 15(10), Md. 16(1))?
- İşaretleme. Bakanlık notuna göre işaretleme yükümlülüğü üreticiye aittir. Üretici bu işi sözleşmeyle tedarikçiden isteyebilir, ama sorumluluğu ortadan kalkmaz. İthalatçı bilgisinin ambalaja nasıl ekleneceğini de kararlaştırın (Md. 18(3)).
- Saklama. Belgeler 5 ya da 10 yıl saklanır (Md. 15(3), Md. 18(7)).
- Değişiklik bildirimi. Ambalajın tasarımı ya da özellikleri değişirse üretici uygunluğu yeniden değerlendirir (Md. 15(4)). Malzeme ya da tedarikçi değişikliğini kimin kime bildireceğini yazın.
- Ek talepler. Bakanlık notuna göre alıcıların istediği her form ve taahhüt tüzükten doğmaz. Bir kısmı şirket politikasıdır. Talebin dayanağını sorun.
- Genişletilmiş üretici sorumluluğu. Bakanlık notuna göre bu yükümlülüğün kimde olduğu, ürünü ilgili üye devlette kimin piyasaya arz ettiğine bağlıdır ve ülkeden ülkeye değişebilir. Not, konuyu müşterinizle birlikte değerlendirmenizi tavsiye eder.
Bugün hangi şartlar geçerli?
- Ağır metal sınırı: kurşun, kadmiyum, cıva ve altı değerlikli kromun toplamı en çok 100 mg/kg. Bütün ambalajlarda (Md. 5(4)).
- PFAS sınırı: yalnız gıdayla temas eden ambalajda, üç eşikle (Md. 5(5)).
- Uygunluk değerlendirmesi ve teknik dosya (Md. 15(2), Md. 38, Ek VII).
- AB uygunluk beyanı (Md. 39, Ek VIII).
- Ambalajda kimlik bilgisi: üretici için Md. 15(5) ve Md. 15(6), ithalatçı için Md. 18(3).
Sınır değerler ve ayrıntılar PPWR şartları sayfasındadır.
Uymazsanız ceza ne olur?
Tüzükte ceza tutarı yazmaz. Ceza kurallarını üye devletler koyar ve bunu 12 Şubat 2027'ye kadar yapar. Cezalar etkili, orantılı ve caydırıcı olmalıdır (Md. 68(1)). Aşırı ambalaj ve yeniden kullanım gibi konuları düzenleyen Md. 24 ile Md. 29 arasındaki maddelere uymamanın cezaları idari para cezası içerir (Md. 68(2)).
Ceza kurallarının tarihi şartları ertelemez. Şartlar 12 Ağustos 2026'dan beri geçerlidir. Uygun olmayan ambalajı ithalatçı pazara sokamaz (Md. 18(2)). Üretici, uygun olmadığını düşündüğü ambalajı düzeltmek, geri çekmek ya da geri çağırmak zorundadır (Md. 15(8)). Yetkili makamlar da her yıl beyanların en az bir kısmının doğruluğunu denetlemeye çalışır (Md. 39(5)).
Bu adımları elle yürütmek istemiyorsanız Registamp'in PPWR modülü ambalaj kayıtlarınızdan teknik dosyayı ve beyanı hazırlar. Registamp PPWR modülüne bakın.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için tüzük metnine ve gerekirse bir uzmana başvurun.
Kaynaklar
- Tüzük (AB) 2025/40, Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü: eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj
- Avrupa Komisyonu rehber bildirimi, C(2026) 3702 final, 5 Haziran 2026: EUR-Lex
- T.C. Ticaret Bakanlığı, PPWR duyurusu ve bilgi notu, 3 Ağustos 2026: ticaret.gov.tr